Sfingomielina, Tromboksany, Oksysterole.

Miażdżyca i nagła śmierć sercowa

W pracy pod tytułem „Interakcje pomiędzy sfingomieliną i oksystyerolami prowadzące do miażdżycy i nagłej śmierci sercowej” Kummerow dostarcza dowodów na poparcie swojej tezy mówiącej, że styl życia prowadzi do rozwoju miażdżycy na drodze dwóch mechanizmów:

Kalcyfikacji naczyń krwionośnych wywołanych sfingomieliną

oraz

zaburzenia przepływu krwi wywołanego tromboksanami.

Hipotezę swoją opiera o kompozycję, strukturę oraz biochemię tętnic wieńcowych. Z przeprowadzonych badań wynika, ze tętnice z rozwijającą się miażdżycą mają znacznie więcej sfingomieliny oraz jonów wapnia niż tętnice wolne od miażdżycy. Na przykład w tętnicy która wymagała wczepienia by-passów poziom jonów wapnia oraz sfingomieliny wynosił kolejno 6345 ppm oraz 48% sfingomieliny w porównaniu do tętnic niezatkanych, gdzie wartości te wyniosły kolejno 182 ppm oraz 24%.

Poziom sfingomieliny w pępowinie wynosi 10%, natomiast w tętnicy zatkanej wartość ta wzrasta już do 48,5%. Wielokrotny wzrost poziomu sfingomieliny odgrywa znaczącą rolę w rozwoju miażdżycy. Choć udział procentowy fosfolipidów, którym jest m.in. sfingomimelina nie ulegał zmianie w stwardniałych tętnicach to sam poziom sfingomieliny wzrastał o 20%, także w tętnicach serca. Podobny wzrost obserwowano wobec jonów wapnia, gdzie był on aż 4-5-krotnie większy (23,6 +/- 12,1 mg/g tkanki w porównaniu do sąsiadujących tkanek miękkich 5,0+/- 1,02 mg/g).

Wapń w zesztywniałych naczyniach krwionośnych

Sfingomielina wiążąca podwójnie naładowany jon wapnia

Sfingomielina wiążąca podwójnie naładowany jon wapnia

Wzrost poziomu wapnia w naczyniach spowodowany jest tym, że sfingomielina buduje monowarstwę fosfolipidów błony tętnicy. Wystawiona na działanie środowiska wodnego jest uwodorniana w obecności wody przez co neutralna cząsteczka staje się podwójnie, negatywnie naładowanym związkiem zdolnym do przyłączania podwójnie, dodatnio naładowanego jonu wapnia.

Jednak to nie w samej sfingomielinie leży przyczyna lecz w oksysterolach, tzn. utlenionych cząsteczkach cholesterolu transportowanych przez lipoproteiny (choć autor wymienia tylko 25- i 27-hydroksycholesterol). Wbudowanie tak zmienionej cząsteczki cholesterolu w membranę lipidową prawdopodobnie zwiększa przepuszczalność błony dzięki czemu jony mogą przechodzić do cytozolu. Mimo wszystko napływ jonów nie jest skorelowany z oksysterolami, lecz bezpośrednio ze sfingomieliną z powodu wyżej wymienionego.

Dlaczego dochodzi do wzrostu sfingomieliny w tętnicach?

Oksysterole stymulują transport cząsteczki choliny z fosfatydylocholiny do sfingomieliny zwiększając ogólną ilość tej ostatniej co zaobserwowano w analizach. Stymulują syntezę sfingomieliny oraz hamują jej metabolizm.

Autor podaje wyniki badania w którym 27-hydroksycholesterol w stężeniu 0,1 ug/mL (stężenie prawidłowe u ludzi zdrowych) nie przyczyniało się do transferu choliny do sfingomieliny po 15 dniach, natomiast zmiany takie obserwuje się już po 3 dniach przy stężeniu 0,5 ug/mL.

Na podstawie tych danych autor stwierdza, że tłuszcze nasycone są trwałe przez wysycenie wiązań wodorem natomiast nienasycone kwasy tłuszczowe powinny być konsumowane z należytą uwagą.

Moim zdaniem

Moim zdaniem należy spojrzeć na gęstość odżywczą diety, tj. na to ile dostarczamy witamin i składników mineralnych niezbędnych dla pracy enzymów i związków biorących udział w reakcjach redoks gdyż wraz ze wzrostem zatkania tętnic obserwuje się spadek pojemności antyoksydacyjnej co skorelowane jest ze wzrostem produktów oksydacji lipidów.

Obok tego zwracajmy uwagę na jakość tłuszczy w diecie i ich wzajemny stosunek. Częstym problemem jest nadmiar kwasów wielonienasyconych z rodziny omega-6 i zbyt wysoki stosunek tych kwasów wobec kwasów z rodziny omega-3.

Pogorszeniem sytuacji może być próba zmniejszenia tego stosunku poprzez podniesienie poziomu spożycia tych ostatnich. Możliwe że będzie to prowadzić do wzrostu procesów zapalnych jeśli kwasy te nie są chronione związkami przeciwutleniającymi jak witamina C, witamine E, inne przeciwutleniaczy w tym enzymy. Często odpowiednią interwencją jest zmniejszenie kwasów omega-6 w diecie. Występują one powszechnie w olejach roślinnych spożywanych w zbyt dużych ilościach w krajach Zachodnich. W celach dietoterapeutycznych warto zastosować dietę hipokaloryczną, a oleje rafinowane zastąpić oliwą z oliwek.

Wpływ diety hipo- i hiperkalorycznej na procesy zapalne organizmu przez wpływ na jądrowy czynnik transkrypcyjny NF-kappa B. Schemat różnic w oddziaływaniu diety z restrykcją kaloryczną w porównaniu do diety anabolicznej z nadwyżką kaloryczną. Wymienione czynniki żywieniowe kierują metabolizm komórki w stronę metabolizmu oksydacyjnego i utylizacji zasobów energetycznych w przypadu deficytu kalorycznego lub w stronę syntezy nowych związków w obecności nadwyżki kalorycznej. Dieta z nadwyżką kaloryczną, dieta prozapalna będą stymulować czynnik jądrowy kappa B będący prozapalnym czynnikiem transkrypcyjnym prowadzącym do zapalenia. Deficyt kaloryczny, prawidłowe odżywienie organizmu składnikami odżywczymi, zdrowa mikrobiota jelitowa i kwasy omega-3 działają hamująco na powstawanie czynnika NF-kB. (Riccio i in. 2015).

Wpływ diety hipo- i hiperkalorycznej na procesy zapalne organizmu przez wpływ na jądrowy czynnik transkrypcyjny NF-kappa B. Schemat różnic w oddziaływaniu diety z restrykcją kaloryczną w porównaniu do diety anabolicznej z nadwyżką kaloryczną. Wymienione czynniki żywieniowe kierują metabolizm komórki w stronę metabolizmu oksydacyjnego i utylizacji zasobów energetycznych w przypadu deficytu kalorycznego lub w stronę syntezy nowych związków w obecności nadwyżki kalorycznej. Dieta z nadwyżką kaloryczną, dieta prozapalna będą stymulować czynnik jądrowy kappa B będący prozapalnym czynnikiem transkrypcyjnym prowadzącym do zapalenia. Deficyt kaloryczny, prawidłowe odżywienie organizmu składnikami odżywczymi, zdrowa mikrobiota jelitowa i kwasy omega-3 działają hamująco na powstawanie czynnika NF-kB. (Riccio i in. 2015).

Tromboksany i prostacyklina

W związku z tromboksanami i prostacykliną autor wskazuje na ich przeciwstawne właściwości i wpływ utlenionych cząsteczek cholesterolu na ich syntezę. Obie grupy związków należą do prostaglandyn.

Tromboksany działają wazokonstrukcyjnie, powodują adhezję komórek, zaciśnięcie ściany naczynia krwionośnego, zaczopowanie go co prowadzić może do nagłej śmierci sercowej. Związek z oksysterolami polega na tym, że te ‚uczulają’ płytki krwi na trombinę i zwiększają przez to syntezę tromboksanów w większym stopniu niż nieutlenione cząsteczki cholesterolu lipoproteiny LDL.

Prostacyklina wykazuje działanie przeciwne i jest główną prostaglandyną wydzielaną przez komórki śródbłonka. Zapewnia ona prawidłowy przepływ krwi przez naczynia krwionośnego gdy jest wydzielana w odpowiednich ilościach przez zapobieganie agregacji płytek krwi i leukocytów. Krew swobodniej krąży po naszym ciele a ściany naczyń krwionośnych poddawane są mniejszym siłą tarcia wywołanych przepływem krwi. Reaktywne formy tlenu oraz tłuszcze trans blokują ich syntezę. Jest to kolejny argument by zwrócić uwagę na jakość spożywanych tłuszczy w diecie.

Związek oksysteroli ze sfingomieliną, tromboksanami a miażdżycą. Zdrowy styl życia i prawidłowy styl życia stanowią proflikatykę i część terapii chorób serca w tym miażdżycy.

Związek oksysteroli ze sfingomieliną, tromboksanami a miażdżycą. Zdrowy styl życia i prawidłowy styl życia stanowią proflikatykę i część terapii chorób serca w tym miażdżycy.

Odwołania

Kummerow FA. Interaction between sphingomyelin and oxysterols contributes to atherosclerosis and sudden death. Am J Cardiovasc Dis. 2013;3(1):17-26. Epub 2013 Feb 17

Riccio P, Rossano R. Nutrition facts in multiple sclerosis. ASN Neuro. 2015 Feb 18;7(1). pii: 1759091414568185. doi: 10.1177/1759091414568185. Print 2015 Jan-Feb.