Ekstrakt genisteiny (600 mg) w czasie 1 miesiąca poprawia poziom hormonów tarczycy, przeciwciał i cytokin u pacjentów Hashimoto (we wczesnym stadium rozwoju).

Hashimoto genisteina autoimmunologia

Choroba Hashimoto jest chorobą o podłożu zapalnym charakteryzującą się stałym naciekiem tkanki tarczycy limfocytami T oraz B prowadzącymi do jej zniszczenia. Infiltracji towarzyszy odpowiedź humoralna przeciwko antygenom tarczycy: peroksydazie tarczycowej (TPOAb) i tyreoglobulinie (TgAb). Poziom przeciwciał przeciwko antygenom tarczycy pozytywnie skorelowano z objawami choroby (Ott i in. 2011).

Leczenie Hashimoto często polega na codziennym przyjmowaniu lewotyroksyny pomimo bogatej literatury dotyczącej znaczenia żywienia i dietoterapii w tej chorobie. Ze względu na zapalne i autoimmunologiczne podłoże choroby (Pyzik i in. 2015) prócz diety przeciwzapalnej i wyrównywania często obserwowanych niedoborów żywieniowych znaczenie w wyciszaniu nadmiernie aktywnego układu odpornościowego może mieć suplementacja.

Genisteina wykazuje działanie przeciwzapalne i immunomodulujące

Genisteina należąca do wtórnych metabolitów roślin jest izoflawonem znajdującym się w nasionach soi. Jej działanie przeciwzapalne wykazano w szeregu chorobach o podłożu chronicznym (Zhang i in. 2017). W badaniu przeprowadzonym przez Paradkar i wsp (2004) na myszach podawana genisteina prowadziła do zmniejszenia odpowiedzi zapalnej w wątrobie i jelicie. Wyniki wskazują na pozytywny wpływ genisteiny na poziom białek przeciwutleniających w wątrobie i jelicie oraz hamowanie odpowiedzi zapalnej w jelicie przez redukcję poziomu cytokin prozapalnych.

Jelita człowieka są tkanką z największą powierzchnią kontaktu z antygenami środowiskowymi zarówno bakteryjnymi jak i żywieniowymi. Stąd znacząca część układu odpornościowego zlokalizowana jest w jelitach w postaci tzw. Tkanki limfatycznej związanej z jelitami (GALT) (Działo i in. 2010). Bakterie jelitowe kształtują funkcjonowanie układu odpornościowego w zdrowiu i chorobie (Palm i in. 2015; Kho i in. 2018). Prawidłowe odżywienie organizmu i mikrobioty jelitowej – wszystkich organizmów zamieszkujących jelita jest silnie związane z chorobami człowieka. Genisteina należąca do polifenoli roślinnych jest również metabolizowana przez bakterie jelitowe (Duda-Chodak i in. 2015).

Genisteina w badaniu na pacjentkach Hashimoto

W randomizowanym badaniu Zhang I wsp. (2017) po raz pierwszy wykazali korzystne działanie suplementacji genisteiny (600mg) w postaci ekstraktu z soi na mierzone parametry związane z Hashimoto.

Kryteriami udziału w badaniu były: płeć żeńska pomiędzy 20 a 60 rokiem życia, normalny poziom FT3, FT4 z lub bez terapii lewotyroksyną, normalny poziom TSH lub podwyższony lecz nieprzekraczający poziomu <20 mU/L oraz podwyższony poziom przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej (>100 U/mL).

Kryteriami wykluczającymi były stosowanie środków farmaceutycznych regulujących funkcjonowanie układu odpornościowego, ostra infekcja lub inna choroba o chronicznym podłożu zapalnym, guzki tarczycy, hipoplazja tarczycy, wcześniejsze leczenie jodem radioaktywnym, ciąża lub poważna choroba jak nowotwór czy niewydolność wątroby i nerek.

Kobiety przyjmowały ekstrakt z soi zawierającego 600 mg genisteiny dziennie przez okres jednego miesiąca. Funkcje tarczycy przed i po badaniu mierzono przez pomiar wskaźników: TSH, T3, T4, fT4, TPOAb, i TgAB. Poziom TNF alfa, IFN gamma oraz interleukin: IL-2, IL-4, IL-6 i IL-10 mierzono jako markery funkcji limfocytów Th1 i Th2. Ostatecznie przeanalizowano 116 kobiet w grupie otrzymującej placebo i 102 kobiety w grupie kontrolnej – przyjmującej genisteinę. U żadnej z kobiet nie zaobserwowano niekorzystnych objawów z suplementacji.

Przed rozpoczęciem badania zarówno w grupie kontrolnej jak i badanej poziom badanych wskaźników był podobny, aczkolwiek w grupie suplementującej genisteinę zaobserwowano znaczące zmiany:

  • Poziom T4 wzrósł z 9.53 ± 2.51 ug/dL do 12.69 ± 2.71 uh/dL (25%),
  • Poziom fT4 wzrósł z 0.92 ± 0.22 ug/dL do 1.34 ± 0.31 ug/dL (45%),
  • Poziom T3 nie zmienił się podczas suplementacji (111.7 ± 26.5 ng/mL do 131.4 ± 25.3 ng/mL),
  • Poziom TSH obniżył się z 12.8 ± 3.1nmU/L do 8.8 ± 2.3 mU/L (31%).

Zmiany te wskazują na poprawę funkcji tarczycy. Sprawdzono, czy genisteina wpłynęła na funkcje układu odpornościowego przez pomiar poziomu przeciwciał przeciwko antygenom tarczycy.

  • Poziom TPOAb obniżył się z 4 ± 238.9 U/mL do 788.5 ± 173.4 U/mL (29%),
  • Poziom TgAb obniżył się z 3 ± 152.1 U/mL do 436.3 ± 145.9 U/mL (43%).

Pośród cytokin wydzielanych przez regulatorowe komórki Th1 zaobserwowano zmianę w 2 z 3 mierzonych wskaźników.

  • Poziom IFN-gamma wzrósł z 12,038 ± 1815 pg/mL do 16,390 ± 2.025 pg/mL (36%),
  • Poziom IL-2 obniżył się z 11.8 ± 2.2 pg/mL do 7.5 ± 1.9 pg/mL (36,5%),
  • Poziom TNF-alfa nie zmienił się.

Interferon gamma jest cytokiną prozapalną i bierze udział w procesach autoimmunologicznych w tym w inicjacji procesu autoimmunologicznego i prezentacji antygenów przez erytrocyty. Pomimo tego, pozytywne zmiany wobec poziomu przeciwciał i funkcji tarczycy zabserwowano w owym badaniu.

Zbadano także poziom cytokin wydzielanych przez komórki regulatorowe Th2 (IL-4, IL-6, IL-10) jednak nie zaobserwowano zmian. Wskazuje to na brak wpływu genisteiny na komórki Th2. Komórki Th1 poprzez syntezę cytokin aktywują cytotoksyczne limfocyty i makrofagi niszczące tarczycę. Ich wydzielanie hamują cytokiny wydzielane przez Th2, aczkolwiek genisteina w tym badaniu nie wykazała wpływu na ich poziom. Stąd jej korzystne funkcje wydają się być wywołane pozytywnym – hamującym wpływem na wydzielanie cytokin przez komórki Th1.

Proces zapalny w Hashimoto zwiększa ryzyko rozwoju nowotworu tarczycy

Leczenie choroby Hashimoto lewotyroksyną umożliwia poprawę objawów wywołanych niedoczynnością tarczycy, aczkolwiek proces zapalny w tej grupie populacji powiązano w kilku badaniach z rozwojem nowotworu tarczycy. Stąd poza leczeniem hormonalnym częścią terapii pacjentów Hashimoto powinno być zastosowanie zmian w stylu życia ukierunkowanych na poprawę funkcjonowania układu odpornościowego. Dieta przeciwzapalna w tym zadbanie o prawidłowo funkcjonujący przewód pokarmowy – mikrobiotę jelitową jest tego częścią.

Genisteina poprzez redukcję procesów zapalnych, poziomu przeciwciał przeciwko tarczycy oraz poziomu TSH wskazuje, że może redukować częstość rozwoju nowotworu tarczycy u pacjentów Hashimoto.

Podsumowanie

W opisanym tutaj badaniu Zhanh i wsp. (2016) genisteina znacząco poprawiła zarówno funkcje tarczycy jak również funkcje układu odpornościowego. Zaobserwowano poprawę poziomu przeciwciał niszczących organ oraz zmiany w poziomie cytokin wydzielanych przez komórki regulatorowe Th.

Odwołania

Zhang K, Wang Y, Ma W, Hu Z, Zhao P. Genistein improves thyroid function in Hashimoto’s thyroiditis patients through regulating Th1 cytokines. Immunobiology. 2017 Feb;222(2):183-187. doi: 10.1016/j.imbio.2016.10.004. Epub 2016 Oct 4.

Ott J, Promberger R, Kober F et al. Hashimoto’s thyroiditis affects symptom load and quality of life unrelated to hypothyroidism: a prospective case-control study in women undergoing thyroidectomy for bening goiter. Thyroid. 2011 Feb;21(2):161-7.

Duda-Chodak A, Tarko T, Satora P, Sroka P. Interaction of dietary compounds, especially polyphenols, with the intestinal microbiota: a review. Eur J Nutr. 2015 Apr;54(3):325-41. doi: 10.1007/s00394-015-0852-y. Epub 2015 Feb 12.

Pyzik A, Grywalska E, Matyjaszek-Matuszek B et al. Immune Disorders in Hashimoto’s Thyroiditis: What Do We Know So Far? Journal of Immunology Research Volume 2015, Article ID 979167, 8 pages http://dx.doi.org/10.1155/2015/979167

Palm NW, de Zoete MR, Flavell RA. Immune-microbiota interactions in health and disease. Send to Clin Immunol. 2015 Aug;159(2):122-127.

Kho ZY, Lal SK. The Human Gut Microbiome – A Potential Controller of Wellness and Disease. Front Microbiol. 2018 Aug 14;9:1835. doi: 10.3389/fmicb.2018.01835. eCollection 2018.

Działo J, Niedźwiedzka-ystwej P, Męktal A et al. Charakterystyka tkanki limfatycznej błon śluzowych przewodu pokarmowego i układu oddechowego. Alergia Astma Immunologia 2010, 15 (4): 197-202